Türkiye'de Çayda Üretim Tüketim Dengesi

2004 yılı öncesi tüketim ve üretim degerleri yaş çay alımlarının büyük oranda kayıt dışı olması nedeniye gerçeği yansıtmamaktadır. 2003'den sonra çayda uygulanan Destekleme Primi nedeni ile yaş çay alımlarının kayıt altına alınması, tüm üreticilerin özel sektöre sattığı yaş çay için muhakkak surette Destekleme Primi talep etmeleri kayıt dışılığı ortadan kaldırmıştır. 2004 yılından sonra bu açık olarak gözlemlenmektedir. İthalat değerlerine özel sektör stoklarıda göz önüne alınarak gayri resmi yollarda girdiği düşünülen çay miktarlarıda tahmini olarak ilave edilmiştir. Tüketimde artık belirgin artışların olmasıda kanaatimizce beklenmemelidir. Mevcut durumun korunması bile piyasaya yeni içecek alternatifleri girii devam ettiği için başarı sayılacaktır. Çay sektöründen ekmek yiyenlere çok iş düşüyor gibi gözüküyor.

Türkiye'de Çay Üretim İç Tüketim İhracat ve İthalat Değerleri (Bin Ton)

 Değerler / Yılllar
1999
2000
2001
2002
 2003
 2004
 2005
  2006
 Üretim
200
145
160
155
 155
 210
 215
 204
 İthalat
27
8
8
7
 7
 8
 15
 40
 Kayıt Dışı Tahmini Üretim
 10
 25
 25
 30
 30
 -
 -
 -
 Üretim + İthalat
237
178
193
192
 192
 218
 230
 244
 Tüketim
180
185
190
195
 200
 205
 210
 210
 İhracat
4
7
5
5
 8
 5
 5
 5
 Tüketim + İhracat
184
192
195
200
 208
 210
 215
 215
 Üretim ve Tüketim Dengemiz
53
-14
-2
-8
 -16 8
 15
 29

2005 yılının ikinci yarısı ve 2006 yıllarının başlarından itibaren yurt dışı çay girişlerinin, dolardaki düşük kurlar yüzünden arttığı yönündeki söylemler karşısında; tedbir alınmazsa 2006 Ocağında sıkıntılı günlere işaret etmektedir diyorduk ve 2007 Nisanın da bunu artık birlikte görüyoruz. Bir kaçı dışında özel sektör ambarlarında ki stoklar artık yoruma bile hacet bırakmıyor, marketleri yabancı çayların işgalettiği ve hele bunun Rize'deki marketlere kadar uzandığını hep birlikte görüyoruz. Bir yerde bir yanlışlık var ama....

Muammer DEMET

Son düzenleme : 13 Nisan 2007
Kaynaklar ve notlar:
1) 1998-1999 hariç resmi ithalat rakamlarına yakın değerler alınmış, özel sektördeki stoklarda göz önüne alıanrak gayri resmi yollarda girdiği tahmin edilen rakamlar ilave edilmiştir.
2) Tüketim değerleri tahminidir
3) Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü
4) Destekleme Primi ile ortaya çıkan kayıt dışı üretim ile geçmiş yıllarda gerekli üretim düzeltmleri yapılmıştır.
5)Türkiye'nin ithalatı 5 bin tonlar civarındadır, ancak yasal olmayan yollardan olan girişler sektör elindeki stoklar ve piyasalardaki yabancı çayların çoğunluğuda dikkate  alınarak yukarıdaki değerlere ilave edilmiştir.

Ana Sayfa